Daily Nintendo

Jouw online Nintendo Magazine

[Special] Denis checkt de historie van Tetris

Tetris? Natuurlijk ken je dat! Maar weet je ook hoe dit veel te verslavende spelletje is ontstaan?

Iedereen kent Tetris, of je nou een fervent gamer bent of niet. Zelfs personen die helemaal niet van games houden en zelfs de grootouders van deze mensen kennen Tetris. Door het grote succes van deze game op de originele Nintendo Game Boy groeide deze game uit tot een wereldwijd succes en werd Tetris zelfs een cultfenomeen.

Denis ging op zoek naar de oorsprong van deze megaverslavende oer-game van Nintendo en vele andere systemen. Kom meer te weten over de historie van Tetris in deze special!

Per ongeluk

Zoals heel veel succesformules, producten en diensten kwam Tetris per ongeluk ter wereld. We gaan helemaal terug naar het voorjaar van 1984. De Russische softwareontwikkelaar Alexey Pajitnov gaf les aan de Sovjet Wetenschapsacademie in Moskou. Hij moest een nieuwe computer testen met de naam Electronika 60. Om dit te kunnen doen creëerde hij een relatief gemakkelijk spelletje dat hij baseerde op een puzzel uit zijn kindertijd. Het spelletje moest een mix zijn van een test om te kijken hoe sterk de te testen computer was en hij moest ook lol kunnen beleven met het spelen ervan. Hij wist toen natuurlijk nog niet dat het spelletje dat hij ontwikkelde één van de grootste, meest-verslavende en meest-succesvolle videogames ooit zou worden. 

Pajitnov baseerde zijn game op “Pentomino”, een klassiek puzzelspel dat bestaat uit verschillende vormen die samen vijf vierhoeken vormen, in totaal twaalf. Je moet deze figuren schikken in een houten doos, zoals je bij een legpuzzel doet.

Wat is Tetris?

Tetris is een puzzelgame waarbij geometrische figuren, ook wel “tetromino’s” genoemd, naar beneden vallen in een speelveld. Het is aan de speler om deze figuren zo te schikken dat er geen gaten zijn en alle figuren die naar beneden komen lijnen vormen. Heb je een lijn vervolledigd dan verdwijnt deze lijn. Na ongeveer tien lijnen ga je een level omhoog en komen de figuren gestaag sneller naar beneden.

Het idee achter Tetris. Screenshot uit Tetris 99

Om het spel niet te moeilijk te maken koos Pajitnov ervoor om niet vijf vierhoeken te vormen, maar vier. Hierdoor kon hij het aantal vierhoeken terugbrengen van twaalf naar zeven. De naam van zijn spel werd “Tetris” een samentrekking van het Griekse numerieke woord “tetra”, oftewel vier, en “tennis”, de favoriete sport van Pajitnov.

Pajitnov was zelf meteen verslaafd aan Tetris. Hij kon niet stoppen met het prototype van de game te spelen, omdat het verslavend bleek te zijn om de verschillende figuren op de juiste manier te plaatsen.

Van achter het IJzeren Gordijn naar wereldfaam

Het ontstaan van Tetris speelt zich af achter het IJzeren Gordijn dat toen van kracht was in de wereld en de game werd ontwikkeld in Sovjet Rusland tijdens de hoogtijdagen van de Koude Oorlog. Niet de meest gunstige tijd om een verslavende, commerciële videogame uit te brengen. Toch kreeg Tetris het voor elkaar om van een melig, verslavend videospelletje uit te groeien tot een wereldwijd fenomeen.

Hoewel Tetris erg populair werd onder programmeurs van de Electronika 60-computer was de grafische kracht van deze computer weinig tot geen. Sterker nog, deze computer had minder geheugen dan de rekenmachines van tegenwoordig. Er moest een versie van de game komen voor de IBM PC, één van de populairste computers van dat moment, omdat deze betere graphics had. Pajitnov gaf deze nobele taak aan Vadim Gerasimov, een 16-jarige student die een zomerbijbaantje had bij Pajitnov op kantoor. Overigens is Gerasimov tegenwoordig een ontzettend getalenteerde ontwikkelaar bij Google. Vanaf dat moment ging Tetris als een lopend vuurtje de hele Sovjetunie over. Iedereen die een PC had speelde de game. Helaas verdiende Pajitnov niets aan de game, want in het communistische Rusland van die tijd waren alle (commerciële) ideeën van de Staat en dus van iedereen. Het principe van het verkopen van software was hierdoor Pajitnov ook vreemd. De game ging van PC tot PC door mond-op-mond reclame en door het kopiëren van floppy disks.

Uiteindelijk kwam Pajitnov erachter dat de game niet meer alleen in Rusland werd gespeeld, maar ook in andere landen in Oost-Europa. In 1986 kreeg Pajitnov een bericht via de toen actuele telex, de voorloper van de faxmachine. De telex kwam van Robert Stein, een Hongaarse zakenman van een softwarebedrijf genaamd Andromeda. Stein wilde de rechten van de game veiligstellen om zo de game in het westen te kunnen verkopen. Hij bood Pajitnov een ruim bedrag voor deze rechten.

Het Engels van Pajitnov was erg slecht destijds, dus hij gaf een soort van Positief antwoord aan Stein door te zeggen dat hij blij was met het aanbod en dat er een overeenkomst mogelijk was wat betreft de rechten voor Tetris. Ten tijde van het IJzeren Gordijn was zakendoen met het westen absoluut verboden en Pajitnov zou zelfs in de gevangenis kunnen belanden wanneer hij een overeenkomst zou opstellen met een bedrijf uit het westen. Hij ging dus op zoek naar hoe hij de rechten van Tetris zou kunnen verkopen via de Staat.

Stein begreep door het antwoord van Pajitnov dat hij akkoord was met de verkoop en dus begon Stein gelijk de game te produceren. Terwijl hij dit deed kreeg hij wederom een telex, maar dit keer van Elorg, de afkorting van “Electronorgtechnica”, de Sovjet-organisatie die ging over software- en hardware-export. Deze organisatie gaf aan dat de rechten niet officieel verkregen waren en het toe-eigenen ervan dus illegaal was gebeurd.

Uiteindelijk lukt het Stein om de recht vrij te krijgen en in 1988 werd Tetris officieel uitgebracht in het verenigd Koninkrijk en de VS. Het spel werd zo ontworpen dat het zijn Sovjet-roots niet verloochende; zo werden er in de game beeltenissen van het Kremlin en Cyrillisch schrift gebruikt. Toch was de miscommunicatie tussen Stein en Pajitnov een groot probleem gebleken dat leidde tot een strijd om de rechten van Tetris. Daarnaast was het erg moeilijk om een product uit de Sovjetunie te commercialiseren voor het westen. Er wordt zelfs gefluisterd dat de strijd om de rechten van Tetris als dossier terechtkwam op het bureau van de toenmalige leider van de Sovjetunie, Mikhail Gorbatsjov.

PC-versie Vs. Consoleversie

De verkoop van Tetris deed het erg goed voor computers, maar het grote geld zat ‘m in de verkoop van de consoleversie. Henk Rogers, een Nederlandse game-ontwikkelaar en zakenman die in Japan woonde (jawel, weer de Nederlanders!), zag het potentieel van Tetris op de Nintendo Game Boy uit te brengen, een nieuwe handheldconsole die in Japan begin 1989 was uitgekomen. Door het enorme succes zou deze handheld ook worden uitgebracht in Noord-Amerika en Europa. Rogers wilde Nintendo er van overtuigen om de game toe te voegen aan een bundel samen met de Game Boy-console. Toen Stein dit idee naar voren bracht bij de oprichter van Nintendo, Minoru Arakawa, vroeg hij waarom hij Tetris aan een bundel moest laten toevoegen als hij toch al Super Mario had om in een bundel erbij te doen. Het antwoord van Rogers was: “als je wil dat kleine jongetjes de Game Boy gaan kopen, voeg dan Super Mario toe. Als je wil dat iedereen de Game Boy koopt, voeg dan Tetris toe.” Arakawa was overtuigd en stemde toe met een bundel die zowel de Nintendo Game Boy als Tetris in één pakket samenbracht.

Rogers ging op zoek naar de benodigde rechten, maar dit bleek nogal een uitdaging. Hij had a een versie van Tetris uitgebracht in Japan, voor het destijds mega-populaire Famicom Home System, maar hij kwam erachter dat er al illegaal heel veel klonen van Tetris uitgegeven waren en de uitgevers ervan beweerden allemaal dat zij de rechten hadden. Daarom besloot Rogers af te reizen naar de Sovjetunie en daar bij het software- en hardware-orgaan Elorg de rechten van Tetris officieel af te dwingen. Zij betoog had geen succes totdat hij een tolk inschakelde. Omdat een westerling, zoals hij, niet in de Sovjetunie mocht zijn, en al zeker niet om een uiterst commercieel betoog te gaan houden in een communistisch land, werd Rogers wel twee uur lang ondervraagt door de Russen. Gedurende de ondervragingen was Rogers vooral bang dat hij naar Siberië zou worden verbannen en daar aan zijn einde zou komen, zoals toen heel gebruikelijk was wanneer je de wet overtrad. Eén van de ondervragers bleek Pajitnov te zijn, de ontwikkelaar van het originele Tetris. Pajitnov vond Rogers sympathiek en een week later vertrok Rogers uit de Sovjetunie met een getekend contract om Tetris op de Nintendo Game Boy uit te brengen.

Het mega-succes op de Nintendo Game Boy

De Game Boy-versie van Tetris verkocht maar liefst 35 miljoen keer en zorgde ervoor dat de Game Boy immens populair werd. De originele Tetris wordt nog steeds als de beste beschouwd en de combinatie van de Nintendo Game Boy en de game Tetris wordt nog steeds gezien als de beste bundel ooit, waarbij de software de hardware versterkte.

De rechten van Tetris

Ondanks dat Tetris zo’n groot succes was kreeg Pajitnov nog steeds geen geld voor de game die hij had ontwikkeld en anderen hadden uitgebracht. Er was veel gesteggel over de rechten, maar ook over waar de originele game nou daadwerkelijk vandaan kwam. Omdat Pajitnov geen problemen wilde veroorzaken besloot hij om de game over te dragen aan de Sovjet Academie van Wetenschappen voor een looptijd van tien jaar.

Uiteindelijk ging het zelfs zo ver dat Nintendo en Atari lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan wat betreft de rechten over Tetris. In 1989 won Nintendo in de rechtbank. Dit was enorm naar voor Atari, omdat zij al honderdduizenden kopieën van Tetris hadden geproduceerd onder de slogan “The Soviet Mind Game”. Nintendo ging voor een geinigere meer bekende aanhorende slogan, namelijk: “From Russia with fun”, refererend naar de James Bond-film “From Russia with Love”.

In 1991 verliet Pajitnov de Sovjetunie en verhuisde naar het Amerikaanse Seattle met de hulp van zijn goede vriend en businesspartner Henk Rogers. Toen de deal die Pajitnov had getroffen met de Russische Staat in 1995 verliep kreeg hij eindelijk de royalties van de game die hij had ontwikkeld en die krijgt hij vandaag de dag nog steeds. Als je je bedenkt hoelang al bestaat en populair is dan kan je je ook wel voorstellen dat Pajitnov en Rogers er een leuk zakcentje aan hebben overgehouden…

The Tetris Company

In 1996 kwamen richtten Pajitnov en Rogers “The Tetris Company” op om zo de licenties van Tetris en zijn spin-offs goed te kunnen managen. In 2005 kocht The Tetris Company zelfs Elorg, het Russische software- en hardware-orgaan, dat van een bedrijf van de Russische Staat een geprivatiseerd bedrijf was geworden en zo de controle wist te krijgen over iedere versie van Tetris wereldwijd. The Tetris Company heeft ervoor gezorgd dat ieder figuur en de kleur ervan zijn gestandaardiseerd en een apart trademark heeft. De figuren heten sinds het ontstaan van The Tetris Company officieel “Tetriminos”.

Tetris en de wetenschap

Tetris is onderdeel geweest van heel wat wetenschappelijke studies. Eén van die studies wees uit dat de game helpt tegen eet- en drugsverslaving, omdat de game de drang naar deze zaken wegneemt. Een andere studie wees uit dat het vaker spelen van Tetris ervoor zorgt dat bepaalde delen van je hersenen beter gaan werken. Daarnaast is er het “Tetris Effect”, waarbij door het vaak spelen van Tetris je ook alledaagse objecten kan gaan zien als de vormen van de welbekende Tetris-figuren en op basis daarvan zaken gaat indelen. Tetris is dus goed voor je!

Door de jaren heen…

Door de jaren heen is Tetris officieel uitgekomen op maar liefst 65 (gaming)platformen, dit is een wereldrecord voor een videogame. Ook is Tetris op meer dan een half miljard mobiele apparaten gedownload, volgens The Tetris Company. Pajitnov heeft gewerkt aan meer dan honderd varianten van deze game.

Eén van de laatste versies kwam uit in 2019 om de 35ste verjaardag van Tetris in te luiden. Deze versie van de game heet “Tetris 99” en is een multiplayer-game die door maximaal 99 personen tegelijk gespeeld kan worden. Sinds 2010 is er een officieel eSports-evenement gebaseerd op de 1989-editie van Tetris; ’s werelds beste spelers komen hiervoor naar Portland, Oregon in de VS. De matches van deze wedstrijd, die soms wel 30 minuten kunnen duren, worden vaak door meer dan 10 miljoen mensen live gekeken op YouTube.

“De reden dat Tetris steeds weer nieuwe gamers voor zich blijft winnen komt doordat er geen ander type games zoals Tetris zijn”, volgens Henk Rogers. “Het is als het liedje “Happy Birthday”. Er zijn enorm veel verschillende nummers die komen en gaan, maar Happy Birthday wordt altijd op dezelfde manier gezongen. Door dit principe is Tetris zoiets als de Happy Birthday van computer games”, aldus Rogers en Pajitnov.

En jij?

Ben jij een fan van Tetris? Heb je deze game nog op de originele Game Boy van Nintendo gespeeld? Speel je Tetris nog steeds? Laat het ons weten in de comments!